BANNER (31)

Als sneeuw voor de zon

Toen de Matterhorn wél nog altijd besneeuwd was...

Begin oktober 2026 gingen beelden van een grijze, stenen Matterhorn de wereld rond. Na de extreem warme zomer was tegen eind september alle sneeuw van de bergtop verdwenen. Voor de eerste keer ooit zag de Matterhorn dus niet meer wit. Zo worden de gevolgen van de klimaatopwarming pijnlijk visueel duidelijk. Een schilderij uit de collectie van het Yper Museum toont de berg in zijn gekende staat: bedekt met een wit sneeuwtapijt.

De Matterhorn, François Roffiaen, 1890 (SM 002158)

De Matterhorn

De Matterhorn is met zijn piek van 4478 meter een van de bekendste ‘vierduizenders’ van de Europese Alpen. De berg is zowat hét symbool van Zwitserland. De beklimming vanuit Zermatt heeft onder klimmers een iconische reputatie. De meeste mensen kennen de berg echter via het Zwitserse chocolademerk Toblerone. Tot 2023 pronk de berg op de verpakking. Door de verhuis van de productie naar Slovakije mocht het merk de Zwitserse berg niet langer gebruiken. Sindsdien staat een meer generieke berg op de verpakking.

De Matterhorn in 2011 (Wikimedia Commons)
Advertentie met oorspronkelijk logo

Het schilderij van Roffiaen

Vandaag is de Matterhorn dus een bekende berg in de klimgemeenschap en daarbuiten. Maar ook in de negentiende eeuw had de berg al een stevige reputatie. In 1865 zorgt de eerste succesvolle beklimming namelijk voor een ware stormloop op de berg en in het dorp Zermatt, gelegen aan de voet van de Matterhorn. Het is trouwens de laatste grote Alpenberg om beklommen te worden. Niet enkel klimmers en wandelaars vinden hun weg naar het bergdorp in de negentiende eeuw, ook de Ieperse kunstenaar François Roffiaen spendeert er heel wat tijd.

François Roffiaen is geboren in Ieper in 1820. Na een opleiding aan de academie van Brussel trekt de jonge kunstenaar naar Genève. In het atelier van de Zwitserse Alexandre Calame legt hij zich toe op het genre van de berglandschappen. Uiteindelijk zal Roffiaen uitgroeien tot een van de belangrijkste Belgische schilder van grootse, Alpiene landschappen. Dit schilderij van de Matterhorn met het dorp Zermatt op de voorgrond schildert hij in 1890: net voor de treinsporen worden aangelegd en voor een betere verbinding met de wereld zorgen.

Studie voor het schilderij, François Roffiaen, 1890 (SM 002626)

Tweemaal bedreigt

Een jaar later, in 1891, koopt de stad Ieper het schilderij. In november 1914 is het een van de weinig kunstwerken uit de stedelijke collectie die gered werden. Het schilderij is daarmee een zeldzame overlever van het oorlogsgeweld van Wereldoorlog Een. Maar ook vandaag is de toekomst onzeker. Deze keer liggen verregaande besparingen aan de basis van die dreiging. Door het wegvallen van broodnodige werkingsmiddelen, is de toekomst van het Yper Museum, net als alle andere bovenlokale musea, onzeker.

Zo vormt het schilderij van Roffiaen wel een erg symbolische representatie. Het toont een landschap dat tot voor kort onveranderlijk leek te zijn. Maar plots valt voor de laatste keer sneeuw op de Matterhorn. Dan resten enkel nog foto’s en schilderijen zoal dit als getuigen van dat verleden. Maar zonder instellingen, gaat ook die kunst en dat erfgoed onherroepelijk verloren. Vandaag dreigt dus niet enkel de eeuwige sneeuw in de Alpen te verdwijnen, maar ook het culturele erfgoed van Vlaanderen.

Lees meer in onze open brief

Een blik in het Yper Museum